LỄ KÍNH SUY TÔN THÁNH GIÁ
Ds 21,4b-9; Pl 2,6-11; Ga 3,13-17
Ngày 14/09
NHÌN LÊN
THÁNH GIÁ ĐỂ ĐƯỢC SỐNG
Trong đời sống Kitô hữu,
Thánh Giá là biểu tượng quen thuộc: hiện diện trên tháp nhà thờ, trong cung
thánh, nơi bàn thờ gia đình, trên phần mộ người đã khuất; các Kitô hữu mang
Thánh Giá trên mình và làm dấu Thánh Giá nhiều lần mỗi ngày. Tuy nhiên, trước
khi trở thành dấu chỉ thánh thiêng, thập giá từng là dụng cụ hành hình, gắn
liền với đau khổ, nhục nhã và cái chết.
Vậy tại sao Hội Thánh lại suy
tôn Thánh Giá? Không phải vì Hội Thánh tôn vinh đau khổ hay cái chết, nhưng vì
trên chính cây thập giá, Đức Giêsu đã biến dấu chỉ của sự chết thành nguồn mạch
sự sống, biến nơi ô nhục thành nơi biểu lộ vinh quang, biến dụng cụ hành hình
thành dấu chỉ cao cả nhất của tình yêu cứu độ. Vì thế, phụng vụ hôm nay không
dừng lại ở việc chiêm ngắm một cây thập giá, nhưng mời gọi chúng ta nhìn lên
Đấng chịu đóng đinh trên đó. Ba bài đọc dẫn chúng ta qua một tiến trình: dân
Ítraen nhìn lên con rắn đồng để nhận ra tội lỗi và được chữa lành; nhân loại
nhìn lên Đức Kitô chịu đóng đinh để nhận ra tình yêu cứu độ; người môn đệ nhìn
lên Thánh Giá để học con đường tự hạ, vâng phục và tự hiến. Vì thế, sứ điệp của
ngày lễ là: Nhìn
lên Thánh Giá để được sống.
1. Nhìn lên Thánh Giá để
nhận ra tội lỗi
Bài đọc thứ nhất kể lại hành
trình của dân Ítraen trong sa mạc. Cuộc hành trình kéo dài làm dân chúng mệt
mỏi và “mất kiên nhẫn”. Họ kêu trách Thiên Chúa và ông Môsê: “Tại sao lại
đưa chúng tôi ra khỏi đất Aicập, để chúng tôi chết trong sa mạc?” (Ds
21,5). Đằng sau lời than phiền ấy là một khủng hoảng sâu xa hơn: họ quên những
gì Thiên Chúa đã làm cho mình, nghi ngờ sự quan phòng của Người và không còn
tin tưởng vào con đường Người đang dẫn dắt. Khi rắn độc xuất hiện và nhiều
người phải chết, dân chúng mới thú nhận: “Chúng tôi đã phạm tội, vì đã kêu
trách Đức Chúa và kêu trách ông” (Ds 21,7). Theo lệnh Đức Chúa, ông Môsê
làm một con rắn bằng đồng và treo lên cây cột; “hễ ai bị rắn cắn mà nhìn
lên con rắn đồng, thì được sống” (Ds 21,9). Cái nhìn ấy không phải là hành
vi ma thuật, nhưng là hành vi của đức tin và hoán cải: nhìn nhận tội lỗi, đồng
thời tin vào Thiên Chúa, Đấng chữa lành và cứu sống.
Hình ảnh ấy giúp chúng ta
hiểu một chiều kích quan trọng của Thánh Giá. Nhìn lên Đức Kitô chịu đóng đinh
cũng là nhìn vào sự thật về tội lỗi của con người. Trên Thánh Giá, chúng ta
thấy hậu quả khủng khiếp của tội: bạo lực, bất công, phản bội, hận thù, ích kỷ
và sự khước từ Thiên Chúa. Nhưng sẽ quá dễ dàng nếu chúng ta chỉ quy tất cả
những điều ấy cho Giuđa, Philatô, đám đông hay những người lính năm xưa. Mầu
nhiệm Thánh Giá đặt mỗi người trước một câu hỏi sâu xa hơn: trong cuộc đời
mình, tôi đang góp phần vào sự dữ như thế nào? Giáo lý Hội Thánh Công giáo dạy
rằng việc đón nhận lòng thương xót của Thiên Chúa đòi chúng ta phải nhìn nhận
lỗi lầm của mình (x. GLHTCG 1847). Vì thế, nhận ra tội lỗi không phải để rơi
vào mặc cảm hay tuyệt vọng, nhưng để mở lòng đón nhận lòng thương xót. Không ai
tìm đến thầy thuốc nếu không nhận ra mình đang mang thương tích; cũng vậy, con
người khó có thể cảm nghiệm ơn cứu độ nếu không nhận ra mình cần được cứu.
Vì thế, mỗi lần nhìn lên
Thánh Giá, chúng ta được mời gọi xét lại đời sống: một mối bất hòa chưa muốn
hàn gắn, một lời nói gây tổn thương mà chưa xin lỗi, một thói quen xấu vẫn được
dung dưỡng, sự vô cảm trước nỗi đau của người khác hay lối sống chỉ tìm lợi ích
cho mình. Điều đáng sợ không phải là con người có tội, nhưng là không còn nhận ra tội của mình và không thấy
mình cần hoán cải. Thánh Giá giống như tấm gương đặt trước cuộc đời:
giúp chúng ta nhận ra sự thật về mình, đồng thời xác tín rằng Thiên Chúa không
bỏ mặc con người trong tội lỗi. Như dân Ítraen nhìn lên dấu chỉ Thiên Chúa ban
mà được sống, các Kitô hữu nhìn lên Đức Kitô chịu đóng đinh để đón nhận ơn tha
thứ và bắt đầu lại.
2. Nhìn lên Thánh Giá
để nhận ra tình yêu
Nếu Thánh Giá chỉ cho thấy
tội lỗi, đó sẽ là một hình ảnh đáng sợ. Nhưng Tin Mừng đưa chúng ta đi xa hơn.
Đức Giêsu nói: “Như ông Môsê đã giương cao con rắn trong sa mạc, Con Người
cũng sẽ phải được giương cao như vậy, để ai tin vào Người thì được sống muôn
đời” (Ga 3,14-15). Thánh Gioan dùng hình ảnh “được giương cao” với một ý
nghĩa đặc biệt. Đức Giêsu được giương cao trên Thập Giá, nhưng chính nơi tưởng
như là thất bại ấy, vinh quang của tình yêu Thiên Chúa lại được biểu lộ. Vì
thế, ngay sau lời nói về Con Người được giương cao là một trong những lời quan
trọng nhất của Tin Mừng: “Thiên Chúa yêu thế gian đến nỗi đã ban Con Một,
để ai tin vào Con của Người thì khỏi phải chết, nhưng được sống muôn đời”
(Ga 3,16).
Bởi vậy, Thánh Giá phải được
đọc bằng ngôn ngữ của tình yêu. Thiên Chúa không đứng xa nhìn con người đau
khổ, nhưng bước vào lịch sử nhân loại. Người không cứu thế gian bằng quyền lực
áp đặt, nhưng bằng việc trao ban chính Con Một. Và Đức Kitô không cứu chúng ta
bằng cách tránh né đau khổ, nhưng bằng cách đi vào tận cùng thân phận con
người, mang lấy đau khổ và cái chết để mở cho chúng ta con đường dẫn tới sự
sống. Chính trong ý nghĩa đó, Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI mời gọi các Kitô hữu
hướng nhìn
lên cạnh sườn bị đâm thâu của Đức Kitô, bởi nơi đó chúng ta có
thể chiêm ngắm chân lý nền tảng: “Thiên Chúa là tình yêu” (1 Ga 4,8). Từ cái nhìn ấy, các Kitô
hữu nhận ra tình yêu đích thực là gì và tìm được con đường để sống và để yêu
(DCE 12). Vì thế, khi nhìn lên Thánh Giá, câu hỏi không chỉ là: “Ai đã
làm cho Đức Giêsu phải chết?”, mà còn là: “Tại sao Người chấp nhận đi đến tận
cùng như thế?” Câu trả lời là: vì
yêu. Tình yêu Thiên Chúa không phải là một khái niệm trừu tượng, nhưng đã trở
nên hữu hình nơi Đức Kitô, nơi thân thể chịu thương tích và cạnh sườn bị đâm
thâu của Người. Vì thế, Thánh Giá trở thành dấu chỉ cao cả cho thấy Thiên Chúa
đã yêu con người đến mức nào.
Điều này đặc biệt quan trọng
khi chúng ta phải đi qua những thời điểm khó khăn. Có những lúc đau khổ khiến
con người tự hỏi: Thiên Chúa ở đâu? Tại sao Người để điều này xảy ra? Thánh Giá
không cho chúng ta một lời giải thích đơn giản về mọi đau khổ, nhưng mang lại
cho chúng ta một xác tín: Thiên Chúa không đứng ngoài đau khổ của con người.
Đức Kitô chịu đóng đinh đã bước vào chính nơi con người tưởng mình bị bỏ rơi
nhất. Vì thế, người đang mang bệnh tật, mất mát, thất bại, cô đơn hay những
gánh nặng âm thầm có thể nhìn lên Thánh Giá và biết rằng mình không phải bước
đi một mình. Hơn nữa, Tin Mừng khẳng định: “Thiên Chúa sai Con của Người
đến thế gian, không phải để lên án thế gian, nhưng là để thế gian, nhờ Con của
Người, mà được cứu độ” (Ga 3,17). Vì thế, Thánh Giá không phải là dấu chỉ
của một Thiên Chúa muốn kết án con người, nhưng là dấu chỉ của Thiên Chúa muốn
cứu con người. Bởi vậy, người tội lỗi không cần chạy trốn Thiên Chúa; trái lại,
càng ý thức về sự yếu đuối và giới hạn của mình, chúng ta càng được mời gọi
tiến lại gần Đức Kitô, Đấng đã yêu thương và hiến mình để chúng ta được sống.
3. Nhìn lên Thánh Giá
để học sống tự hiến
Nhìn lên Thánh Giá không chỉ
để nhận ra mình có tội và được yêu thương; người môn đệ còn phải học sống như Đấng chịu đóng
đinh. Chính ở đây bài đọc thứ hai đưa mầu nhiệm Thánh Giá vào
đời sống cụ thể của các Kitô hữu. Thánh Phaolô trình bày một chuyển động đi
xuống rất sâu của Đức Kitô: “Đức Giêsu Kitô vốn dĩ là Thiên Chúa mà không
nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn
toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nô lệ.” Người còn “hạ mình, vâng
lời cho đến nỗi bằng lòng chịu chết, chết trên cây thập tự” (Pl 2,6-8).
Nhưng con đường đi xuống ấy lại mở ra con đường đi lên: “Chính vì thế,
Thiên Chúa đã siêu tôn Người” (Pl 2,9).
Thánh Giá cho thấy quy luật
nghịch lý của Tin Mừng: sự sống được tìm thấy khi biết trao ban; con người trở
nên lớn lao khi biết phục vụ; tình yêu đạt tới viên mãn khi dám hy sinh chính
mình. Đức Kitô không giữ lấy mình nhưng trao ban, không tìm địa vị nhưng tự hạ,
không đặt ý riêng lên trên nhưng vâng phục Chúa Cha. Vì thế, suy tôn Thánh Giá
mà không bước theo con đường của Đấng chịu đóng đinh chỉ là việc tôn kính bên
ngoài. Giáo lý
Hội Thánh Công giáo nhắc
lại lời Đức Giêsu mời gọi các môn đệ “vác thập giá mình mà theo Người”,
bởi “Đức Kitô đã chịu đau khổ vì chúng ta, để lại
một gương mẫu cho chúng ta dõi bước theo Người” (GLHTCG 618; x. Mt 16,24; 1 Pr 2,21). Như
thế, Thánh Giá của Đức Kitô không chỉ là đối tượng để chiêm ngắm, nhưng còn là
khuôn mẫu cho đời sống của người môn đệ.
Tự hiến trong đời sống Kitô
hữu diễn ra trong những chọn lựa hằng ngày: cha mẹ hy sinh cho con cái; người
trẻ biết biết dành thời gian và khả năng của mình để phục vụ tha nhân; người
phục vụ cộng đoàn âm thầm làm việc không tìm lời khen; người bị xúc phạm biết
kiềm chế ý muốn trả đũa và mở đường cho tha thứ; người đau yếu kết hợp đau khổ
với Đức Kitô; mỗi người biết bớt đi cái tôi để người khác được bình an. Trong
một nền văn hóa đề cao việc khẳng định và bảo vệ quyền lợi cá nhân, Thánh Giá
đặt trước chúng ta một logic khác: không phải giữ lại, nhưng trao ban; không phải thống
trị, nhưng phục vụ; không phải tìm mình, nhưng quên mình vì yêu.
Điều ấy không có nghĩa là các Kitô hữu coi thường bản thân hay chủ động tìm
kiếm đau khổ. Đức Kitô không yêu đau khổ vì đau khổ; Người đón nhận Thập Giá vì
trung thành với tình yêu và sứ mạng Chúa Cha trao phó. Cũng vậy, người môn đệ
không được mời gọi đi tìm thập giá, nhưng khi việc trung thành với Tin Mừng,
với bổn phận và với tình yêu đòi hỏi phải hy sinh, chúng ta không chạy trốn.
Chính vì thế, khi được đón nhận trong tình yêu, những thập giá đời thường có
thể được biến đổi: hy sinh không còn chỉ là mất mát, đau khổ được kết hợp với
Đức Kitô không còn vô nghĩa, và sự từ bỏ vì tha nhân trở thành nơi tình yêu
sinh hoa trái. Đó là cách các Kitô hữu suy tôn Thánh Giá bằng chính cuộc đời mình.
Kết luận
Lễ Suy Tôn Thánh Giá mời gọi
chúng ta: hãy
nhìn lên Thánh Giá. Nhìn lên Thánh Giá để nhận ra tội lỗi,
không phải để tuyệt vọng nhưng để hoán cải. Nhìn lên Thánh Giá để nhận ra tình yêu,
vì nơi Đức Kitô chịu đóng đinh, Thiên Chúa cho thấy Người yêu thế gian đến mức
nào. Nhìn lên Thánh Giá để học sống tự hiến, bởi không thể tôn thờ Đấng đã trao ban
chính mình mà lại chỉ sống để giữ lấy mọi sự cho riêng mình.
Trong mỗi Thánh lễ, hy tế
Thập Giá của Đức Kitô được hiện tại hóa cách bí tích. Chúng ta được mời gọi kết
hợp cuộc đời mình với lễ dâng của Người: những niềm vui và đau khổ, công việc
và hy sinh, thành công và thất bại, cả những thập giá âm thầm không ai biết
đến. Khi được đặt trong tình yêu Đức Kitô, tất cả có thể trở thành của lễ đẹp
lòng Thiên Chúa và sinh ích cho tha nhân. Xin cho mỗi lần làm dấu Thánh Giá,
chúng ta không thực hiện chỉ như một thói quen, nhưng ý thức rằng mình đang
tuyên xưng mầu nhiệm trung tâm của đức tin: Đấng chịu đóng đinh đã biến sự chết thành sự sống, tội lỗi thành nơi lòng
thương xót gặp gỡ con người, và Thập Giá thành dấu chỉ của tình yêu cứu độ.
Giữa những thương tích của
tội lỗi, hãy nhìn lên Thánh Giá để được
tha thứ; giữa đau khổ và thử thách, hãy nhìn lên Thánh Giá để nhận ra mình được yêu; giữa một thế giới ích
kỷ và chia rẽ, hãy nhìn lên Thánh Giá
để học biết trao ban chính mình. Bởi từ Thánh Giá, Đức Kitô vẫn mời gọi
chúng ta bước vào con đường của Người: con
đường từ tội lỗi đến lòng thương xót, từ ích kỷ đến tự hiến, từ sự chết đến sự
sống.
Lm. Anthony
Trung Thành
Leave a Comment