LỄ KÍNH
THÁNH MÁTTHÊU, TÔNG ĐỒ, TÁC GIẢ SÁCH TIN MỪNG
Ep 4,1-7.11-13; Mt 9,9-13
Ngày 21/09
ÁNH MẮT
CHÚA LÀM THAY ĐỔI MỘT CUỘC ĐỜI
Trong cuộc đời, có những ánh
mắt khiến chúng ta cảm thấy được yêu thương và đón nhận, nhưng cũng có những
ánh mắt làm chúng ta tổn thương vì nghi ngờ, khinh thường hay kết án. Khi luôn
bị nhìn qua những thất bại và lỗi lầm, người ta dễ nghĩ mình không còn giá trị,
không thể thay đổi hoặc không xứng đáng có một cơ hội mới. Trái lại, khi gặp
được một ánh mắt biết nhận ra điều tốt đẹp vẫn còn nơi mình, người ta có thể
tìm lại niềm tin, khám phá giá trị của bản thân và có thêm can đảm để bắt đầu
lại.
Tin Mừng lễ kính thánh
Mátthêu hôm nay cho chúng ta gặp ánh mắt của Đức Giêsu: ánh mắt không dừng lại
ở con người hiện tại, nhưng nhìn thấy nơi họ khả năng trở nên mới mẻ nhờ ân
sủng. Chúa biết quá khứ và những giới hạn của con người, nhưng Người cũng nhìn
thấy một tương lai mà chính họ chưa nghĩ tới. Ánh mắt ấy không đóng khung nhưng
mở đường, không loại trừ nhưng đón nhận, không kết án nhưng mời gọi hoán cải.
Thánh Mátthêu gặp ánh mắt ấy
tại trạm thu thuế: “Đức Giêsu đi ngang qua trạm thu thuế, thì thấy một
người tên là Mátthêu đang ngồi tại trạm. Người bảo ông: ‘Anh hãy theo tôi!’ Ông
đứng dậy đi theo Người” (Mt 9,9). Một người đang ngồi trở thành môn đệ;
một người bị khinh miệt được chọn làm Tông đồ; một cuộc đời gắn với tiền bạc được biến đổi để phục vụ
Tin Mừng. Hành trình ấy cho thấy ba bước: Chúa nhìn thấy – Chúa gọi
và biến đổi – Chúa sai đi làm chứng.
1. Chúa nhìn thấy
Mátthêu bằng ánh mắt thương xót
Điều đáng chú ý đầu tiên
trong trình thuật không phải là Mátthêu nhìn thấy Đức Giêsu, nhưng chính Người nhìn thấy ông:
“Người thấy một người tên là Mátthêu đang ngồi tại trạm thu thuế” (Mt
9,9). Chi tiết tưởng như rất bình thường ấy lại mang một ý nghĩa đặc biệt.
Trong xã hội Do Thái thời Đức Giêsu, người thu thuế thường bị khinh miệt vì bị
coi là cộng tác với chính quyền ngoại bang và công việc của họ thường gắn với tiếng xấu về
sự bất công và tham lam. Vì thế, họ thường bị xếp chung với
những người tội lỗi và bị đẩy ra bên lề đời sống tôn giáo.
Thái độ ấy xuất hiện ngay
trong đoạn Tin Mừng hôm nay. Khi thấy Đức Giêsu dùng bữa với những người thu
thuế và tội lỗi, các Pharisêu hỏi các môn đệ: “Sao Thầy các anh lại ăn uống
với bọn thu thuế và quân tội lỗi như vậy?” (Mt 9,11). Câu hỏi ấy cho thấy
một ranh giới rất rõ trong cách nhìn của họ: bên này là những người được xem là
đạo đức, bên kia là những người tội lỗi; bên này là những người đáng được tôn
trọng, bên kia là những người nên tránh xa. Trong cái nhìn ấy, Mátthêu dường
như đã bị xác định bởi nghề nghiệp và quá khứ của mình.
Nhưng Đức Giêsu nhìn Mátthêu
bằng một ánh mắt khác. Người không phủ nhận thực trạng đời ông, nhưng cũng
không giản lược con người ông vào những giới hạn và lỗi lầm của quá khứ.
Đối với đám đông, Mátthêu có thể chỉ là “một người thu thuế”; đối với Đức
Giêsu, ông là “một người tên là Mátthêu”. Người nhìn thấy một con người
cụ thể, có tên gọi, có phẩm giá, có khả năng được cứu độ và có thể trở thành
môn đệ. Nơi ánh mắt của Đức Giêsu, Mátthêu không chỉ là con người của quá khứ,
nhưng còn là con người của một tương lai đang được ân sủng mở ra.
Điều đáng chú ý hơn nữa là
Đức Giêsu gặp Mátthêu ngay tại trạm thu thuế. Người không đợi ông trở nên tốt
rồi mới gọi, nhưng bước vào hoàn cảnh cụ thể của ông và cất tiếng gọi. Điều này
cho thấy một nét căn bản của ơn gọi Kitô hữu: sáng kiến luôn thuộc về Thiên
Chúa. Không phải vì con người đã xứng đáng nên được Chúa gọi, nhưng chính vì
được Chúa yêu thương và gọi nên con người có khả năng đáp lại và sống xứng đáng
hơn với ơn đã lãnh nhận. Trước khi chúng ta tìm kiếm Chúa, Chúa
đã tìm kiếm chúng ta; trước khi chúng ta nghĩ đến việc trở về, Người đã mở
đường cho chúng ta trở về.
Điều ấy đem lại cho chúng ta một niềm hy vọng rất
lớn. Có thể chúng ta cũng nhìn
mình qua những lần sa ngã và quá khứ không mấy tốt đẹp; người khác cũng có thể
đóng khung chúng ta như thế. Nhưng ánh mắt Đức Kitô sâu hơn mọi phán đoán của
con người. Người nhìn thấy tội lỗi và yếu đuối, nhưng không đồng hóa con người
với tội lỗi của họ. Chúa không chỉ nhìn điều chúng ta đã làm, nhưng còn nhìn điều ân sủng của
Người có thể thực hiện nơi chúng ta. Vì thế, không có hoàn cảnh
nào quá xa để Chúa không thể bước vào; không có con người nào quá bất toàn để
Người không thể gọi; và cũng không có quá khứ nào có quyền quyết định hoàn toàn
tương lai của người biết để cho ánh mắt thương xót của Chúa nhìn đến mình.
2. Chúa gọi Mátthêu
đứng dậy và bước theo Người
Ánh mắt thương xót của Đức
Giêsu không dừng lại ở việc nhìn thấy. Ánh mắt ấy trở thành một lời gọi rất
ngắn: “Anh hãy theo tôi!” Và Mátthêu đáp lại cũng bằng một hành động
rất dứt khoát: “Ông đứng dậy đi theo Người” (Mt 9,9). Hai động từ “đứng dậy”
và “đi theo”
diễn tả một chuyển biến tận căn. Ông không chỉ thay đổi tư thế, nhưng thay đổi
hướng đi của cả cuộc đời.
Trạm thu thuế là nơi quen
thuộc, đem lại thu nhập và sự bảo đảm. Đứng dậy khỏi đó là rời bỏ một thế giới
quen thuộc để bước vào một tương lai chưa biết trước. Mátthêu chưa biết con
đường sẽ dẫn mình đi đâu, nhưng biết mình đang bước theo ai. Sự biến đổi không
chỉ là rời bỏ nghề nghiệp, mà là thay đổi trung tâm của đời sống.
Trước đây, ông thu góp cho bản thân; từ nay, ông học trao ban. Trước
đây, tiền bạc có thể là điểm quy chiếu; từ nay, Đức Kitô trở thành trung tâm.
Điều quyết định không còn là mình có được bao nhiêu, nhưng là mình thuộc về ai
và được sai đi để làm gì.
Đó cũng chính là ý nghĩa sâu
xa của hoán cải Kitô giáo. Hoán cải không chỉ là sửa vài khuyết điểm hay làm
thêm một số việc đạo đức. Hoán cải trước hết là thay đổi hướng đi, để Đức Kitô
trở thành tiêu chuẩn cho suy nghĩ, lựa chọn và hành động. Mátthêu không chỉ rời
khỏi bàn thu thuế, nhưng rời khỏi lối sống cũ để bước vào tương quan mới với
Đức Giêsu. Ơn
gọi và sự biến đổi của Mátthêu khởi đi từ việc được Đức Kitô nhìn đến với lòng
thương xót và mời gọi bước theo Người.
Điều xảy ra với Mátthêu cũng
phải tiếp tục xảy ra trong đời sống mỗi Kitô hữu. Qua Bí tích Thánh Tẩy, chúng
ta được gọi bước theo Chúa, nhưng trong hành trình đức tin, vẫn có những lúc
chúng ta lại “ngồi xuống” tại những trạm thu thuế khác: một thói quen xấu, sự
ích kỷ, mối bất hòa, thành kiến, lòng ham tiền bạc hay danh dự, hoặc sự an toàn
khiến ta không muốn thay đổi.
Bởi vậy, lời “Anh hãy
theo tôi” không chỉ được nói với Mátthêu ngày xưa. Lời ấy vẫn vang lên với
mỗi người hôm nay. Theo Chúa đòi chúng ta đứng dậy: đứng dậy khỏi điều trái với
Tin Mừng, đứng
dậy sau một lần vấp ngã, ra khỏi sự tự mãn hay thất vọng; đứng
dậy để làm hòa, tha thứ, phục vụ và bắt đầu lại. Mỗi lần chúng ta dám đứng
dậy khỏi điều đang giữ chân mình để chọn điều phù hợp với Tin Mừng, ánh mắt
thương xót của Chúa lại tiếp tục làm thay đổi cuộc đời chúng ta.
3. Chúa sai Mátthêu trở
thành chứng nhân của lòng thương xót
Ánh mắt và lời gọi của Đức
Giêsu không chỉ giải thoát Mátthêu khỏi quá khứ, nhưng trao cho ông một tương
lai và một sứ mạng. Người thu thuế ngày nào trở thành một trong Nhóm Mười Hai
và là Tông đồ. Như thế, hành trình của Mátthêu không dừng lại ở việc ông được
Chúa tha thứ hay tìm được bình an cho chính mình. Lòng thương xót mà ông nhận
được trở thành khởi điểm của một sứ mạng.
Đây là quy luật của đời sống
Kitô hữu: ân
sủng được nhận lãnh luôn hướng con người đến trao ban. Người
được chữa lành được mời gọi góp phần chữa lành người khác; người được đón nhận
học cách đón nhận; người được tha thứ học cách tha thứ; người đã nghe tiếng gọi
trở thành người loan báo. Chính cuộc đời được biến đổi trở thành lời chứng rằng
lòng thương xót của Thiên Chúa có khả năng làm nên những điều mới mẻ nơi con
người.
Bài đọc thứ nhất giúp chúng
ta hiểu rõ chiều kích này. Thánh Phaolô nói đến những ân huệ và thừa tác vụ
khác nhau mà Đức Kitô ban trong Hội Thánh: “Người đã ban ơn cho kẻ này làm
Tông Đồ, người nọ làm ngôn sứ, kẻ khác làm người loan báo Tin Mừng, kẻ khác nữa
làm người coi sóc và dạy dỗ. Nhờ đó, dân thánh được chuẩn bị để làm công việc
phục vụ, là xây dựng thân thể Đức Kitô” (Ep 4,11-12). Mỗi người nhận một
ân huệ khác nhau, nhưng tất cả đều nhằm phục vụ và xây dựng Thân Thể Đức Kitô.
Vì thế, ơn gọi không bao giờ chỉ nhằm thánh hóa bản thân, nhưng luôn mở con
người ra với cộng đoàn và sứ mạng. Công đồng Vatican II khẳng định: “Ơn gọi Kitô hữu tự bản chất cũng là ơn gọi
làm tông đồ” (AA 2). Đức tin không phải là kho tàng riêng
tư, nhưng mời gọi chúng ta tham dự vào sứ mạng của Hội Thánh. Cuộc gặp gỡ với
Đức Giêsu đã mở Mátthêu ra với sứ mạng phục vụ Tin Mừng.
Tuy nhiên, làm chứng cho lòng
thương xót không chỉ bằng lời nói. Một trong những dấu chỉ rõ nhất cho thấy
chúng ta thực sự đã được ánh mắt Chúa chạm đến là cách chúng ta bắt đầu nhìn
người khác bằng ánh mắt của Người. Nếu Chúa không đóng khung
Mátthêu trong quá khứ, chúng ta cũng không được đóng khung người anh em trong
lỗi lầm của họ. Nếu Chúa không tuyệt vọng về chúng ta, chúng ta cũng không nên
dễ dàng tuyệt vọng về người khác. Nếu Chúa đã cho chúng ta cơ hội bắt đầu lại,
chúng ta cũng cần biết mở cho người khác một con đường trở về.
Điều ấy rất cần thiết trong
đời sống gia đình và cộng đoàn. Có khi một người đã thay đổi, nhưng chúng ta
vẫn nhắc mãi lỗi lầm cũ của họ; một người đang cố gắng làm lại, nhưng chúng ta
vẫn nhìn họ bằng định kiến trước đây. Có những vết thương không chỉ đến từ lỗi
lầm đã phạm, nhưng còn đến từ việc người khác không tin rằng mình có thể thay
đổi. Người môn đệ của Đức Kitô được mời gọi sống khác: không dễ dãi với điều
sai, nhưng cũng không đồng hóa người sai lỗi với chính lỗi lầm của họ. Chúng ta
sửa lỗi trong tình yêu, nâng đỡ trong kiên nhẫn và luôn dành chỗ cho hy vọng.
Đồng thời, nếu Chúa trao cho
mỗi người một ân huệ, chúng ta cũng được mời gọi sử dụng ân huệ ấy để phục vụ,
xây dựng sự hiệp nhất và giúp cộng đoàn tiến tới “tầm vóc viên mãn của Đức
Kitô” (Ep 4,13). Người có khả năng hãy dùng khả năng để phục vụ; người có
điều kiện hãy biết chia sẻ; người có kinh nghiệm hãy nâng đỡ; người có trách
nhiệm hãy biết quy tụ và xây dựng. Được Chúa nhìn bằng lòng thương xót, được gọi bước
theo và được sai đi, chúng ta phải trở thành chứng nhân đem chính lòng thương
xót ấy đến cho những người Chúa đặt bên cạnh mình.
Kết luận
Lễ kính thánh Mátthêu mời gọi
mỗi người chúng ta tự hỏi: “Tôi có thực sự để cho Chúa nhìn thấy, gọi và sai đi
không?” Có thể nơi chúng ta vẫn còn những góc tối chưa muốn Chúa chạm đến,
những thói quen cần từ bỏ, những vết thương cần chữa lành và những nỗi sợ khiến
chúng ta chưa dám đứng dậy. Nhưng Chúa không đợi chúng ta hoàn hảo mới yêu
thương và gọi chúng ta. Người gặp chúng ta trong chính thực trạng hôm nay, nhìn
chúng ta bằng lòng thương xót, mời gọi chúng ta hoán cải và trao cho mỗi người
một sứ mạng.
Xin thánh Mátthêu chuyển cầu
cho chúng ta biết để ánh mắt Đức Kitô chạm đến cuộc đời mình; biết can đảm đứng
dậy khỏi những gì đang cản trở bước chân theo Chúa; và sau khi được Người thương
xót, gọi và biến đổi, biết trở thành chứng nhân của lòng thương xót: nhìn người
khác bằng ánh mắt cảm thông, trao cho họ cơ hội đổi mới và dùng những ân huệ đã
nhận để xây dựng Thân Thể Đức Kitô. Bởi một ánh mắt thành kiến có thể đóng lại
một cuộc đời, nhưng ánh mắt đầy lòng thương xót của Đức Kitô có thể mở ra một
cuộc đời mới, biến đổi cuộc đời ấy và sai người ấy đi làm chứng cho Tin Mừng.
Lm. Anthony
Trung Thành
Leave a Comment