LỄ KÍNH THÁNH NỮ
MARIA MAĐALÊNA
Dc 3,1-4a (hoặc 2 Cr 5,14-17);
Ga 20,1-2.11-18
Ngày 22/07
✠ TIN
MỪNG CHÚA GIÊSU KITÔ THEO THÁNH GIOAN (Ga 20,1-2.11-18).
1 Sáng sớm ngày thứ nhất trong tuần, lúc trời còn
tối, bà Maria Mácđala đi đến mộ, thì thấy tảng đá đã lăn khỏi mộ. 2 Bà
liền chạy về gặp ông Si-môn Phê-rô và người môn đệ Đức Giêsu thương mến. Bà
nói: “Người ta đã đem Chúa đi khỏi mộ; và chúng tôi chẳng biết họ để Người ở
đâu.”
11 Bà Maria Mácđala đứng ở ngoài, gần bên mộ, mà
khóc. Bà vừa khóc vừa cúi xuống nhìn vào trong mộ, 12 thì thấy hai
thiên thần mặc áo trắng ngồi ở nơi đã đặt thi hài của Đức Giêsu, một vị ở phía
đầu, một vị ở phía chân. 13 Thiên thần hỏi bà: “Này bà, sao bà khóc?”
Bà thưa: “Người ta đã lấy mất Chúa tôi rồi, và tôi không biết họ để Người ở
đâu!” 14 Nói xong, bà quay lại và thấy Đức Giê-su đứng đó, nhưng bà
không biết là Đức Giêsu. 15 Đức Giêsu nói với bà: “Này bà, sao bà
khóc? Bà tìm ai?” Bà Maria tưởng là người làm vườn, liền nói: “Thưa ông, nếu
ông đã đem Người đi, thì xin nói cho tôi biết ông để Người ở đâu, tôi sẽ đem
Người về.” 16 Đức Giêsu gọi bà: “Maria!” Bà quay lại và nói bằng
tiếng Híp-ri: “Rápbuni!” (nghĩa là ‘Lạy Thầy’). 17 Đức Giêsu bảo:
“Thôi, đừng giữ Thầy lại, vì Thầy chưa lên cùng Chúa Cha. Nhưng hãy đi gặp anh
em Thầy và bảo họ: ‘Thầy lên cùng Cha của Thầy, cũng là Cha của anh em, lên
cùng Thiên Chúa của Thầy, cũng là Thiên Chúa của anh em’.” 18 Bà Maria
Mácđala đi báo cho các môn đệ: “Tôi đã thấy Chúa”, và bà kể lại những điều
Người đã nói với bà.
SUY NIỆM: VƯỢT QUA “VĂN HÓA DÁN NHÃN” TRONG
THỜI ĐẠI SỐ
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà công nghệ kết
nối con người chưa bao giờ mạnh mẽ như hôm nay, nhưng nghịch lý thay, con người
lại ngày càng cô đơn và khủng hoảng căn tính. Một biểu hiện rõ nét của thời đại
này là “văn hóa dán nhãn” (Labeling Culture), kéo theo “văn hóa hủy bỏ” (Cancel
Culture). Chỉ vì một lỗi lầm, một quá khứ hay một thiếu sót, người ta dễ dàng
gán cho người khác những chiếc nhãn như “kẻ thất bại”, “người tội lỗi”, “kẻ vô
dụng”, rồi tước mất cơ hội để họ đổi mới cuộc đời.
Công đồng Vaticanô II, trong Sắc lệnh Inter
Mirifica, đã cảnh báo rằng các phương tiện truyền thông chỉ thực sự phục
vụ công ích khi được hướng dẫn bởi nền tảng đạo đức (x. Inter Mirifica,
số 2). Thực tế hôm nay, không gian mạng nhiều khi trở thành một “tòa án” thiếu
lòng thương xót, khiến con người bị giam cầm trong những định kiến và đánh mất
chính mình.
Trong bối cảnh ấy, Giáo hội mừng kính Thánh nữ Maria
Mađalêna, người được Đức Giáo hoàng Phanxicô nâng lễ nhớ lên bậc Lễ Kính
(2016), nhằm làm nổi bật vai trò đặc biệt của Thánh nhân trong mầu nhiệm Phục
Sinh. Qua hình ảnh người phụ nữ đứng bên ngôi mộ trống, Phụng vụ hôm nay cho
thấy Đức Kitô Phục Sinh đến để giải thoát con người khỏi mọi định kiến và phục
hồi căn tính đích thực. Vì thế, Maria Mađalêna trở thành hình ảnh của biết bao
người hôm nay đang khao khát được chữa lành và được gọi trở về với phẩm giá làm
con Thiên Chúa.
1. Từ định kiến của con người đến
khủng hoảng căn tính
Cuộc đời Thánh nữ Maria Mađalêna là một minh chứng rõ
ràng cho bi kịch của “văn hóa dán nhãn”. Tin Mừng chỉ cho biết bà là người “đã
được giải thoát khỏi bảy quỷ” (Lc 8,2). Trong ngôn ngữ Kinh Thánh, con số bảy
thường diễn tả sự trọn vẹn; vì thế, “bảy quỷ” cho thấy bà đã từng bị sự dữ
khống chế một cách toàn diện. Chi tiết ấy không nhằm nhấn mạnh đến quá khứ tội
lỗi của Maria, nhưng nhằm làm nổi bật quyền năng chữa lành và giải thoát của
Đức Giêsu, Đấng đã phục hồi cuộc đời và phẩm giá của bà. Tuy nhiên, người đời
lại biến quá khứ ấy thành chiếc nhãn vĩnh viễn, thậm chí còn đồng hóa bà với
những nhân vật khác trong Tin Mừng để gắn cho bà hình ảnh một người phụ nữ tội
lỗi.
Chính những định kiến ấy không chỉ làm sai lệch sự
thật mà còn đẩy con người vào một cuộc khủng hoảng căn tính, khi họ bị nhìn
nhận không phải bằng con người thật của mình, nhưng bằng những nhãn mác do
người khác áp đặt. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo dạy rằng phán xét bất công
là quy lỗi cho tha nhân khi không có đủ bằng chứng (x. GLHTCG, số 2477). Nhìn
dưới ánh sáng giáo huấn ấy, có thể nói Maria Mađalêna đã trở thành nạn nhân của
những định kiến và phán xét thiếu công bằng.
Bởi vậy, khi đứng khóc bên ngôi mộ trống, Maria không
chỉ đau buồn vì mất Thầy mà còn vì tưởng rằng mình sẽ lại phải quay về với quá
khứ bị khinh miệt. Nếu không còn Đức Giêsu, bà sẽ chỉ còn là người phụ nữ mang
chiếc nhãn “bảy quỷ”, chứ không còn là người được Thiên Chúa yêu thương.
Bi kịch ấy không chỉ thuộc về quá khứ của Maria
Mađalêna mà vẫn đang tiếp diễn trong xã hội hôm nay, đặc biệt trên không gian
mạng. Đức Giáo hoàng Phanxicô cảnh báo rằng mạng xã hội có thể trở thành nơi
lan truyền những lời bôi nhọ và bạo lực ngôn từ (x. GE, số 115). Khi
những lời kết án và định kiến được lan truyền với tốc độ chóng mặt, con người
rất dễ bị giam cầm trong quá khứ, đánh mất phẩm giá và căn tính của mình. Đó
cũng là bi kịch của con người thời đại số: để cho dư luận quyết định giá trị
bản thân thay vì để Thiên Chúa định nghĩa cuộc đời mình.
2. Đức Kitô Phục Sinh: nguồn mạch
của căn tính mới
Giữa lúc Maria Mađalêna chìm trong đau khổ và khủng
hoảng căn tính, lời Thánh Phaolô trong bài đọc thứ nhất vang lên như chìa khóa
giúp chúng ta hiểu ý nghĩa cuộc gặp gỡ giữa bà với Đức Kitô Phục Sinh: “Từ đây
chúng tôi không còn biết một ai theo quan điểm loài người... Phàm ai ở trong
Đức Kitô đều là thọ tạo mới. Cái cũ đã qua, và cái mới đã có đây rồi” (2 Cr
5,16-17).
Theo quan điểm của thế gian, con người thường được
đánh giá qua quá khứ, thành tích hoặc những lỗi lầm đã phạm. Cái nhìn ấy đóng
khung con người trong những giới hạn của quá khứ. Trái lại, nhờ cái chết và sự
phục sinh của Đức Kitô, một trật tự mới đã được khai mở. Thiên Chúa không nhìn
con người qua những chiếc nhãn của xã hội, nhưng nhìn họ bằng tình yêu cứu độ
và quyền năng tái tạo của ân sủng. Chính Đức Kitô Phục Sinh trở thành nguồn
mạch của căn tính mới, vì nơi Ngài, con người được giải thoát khỏi quá khứ để
bước vào một đời sống mới.
Đó cũng là điều Công đồng Vaticanô II khẳng định khi
tuyên bố: “Đức Kitô... mạc khải trọn vẹn con người cho chính con người và cho
họ biết thiên chức cao cả của họ” (GS, số 22). Chỉ khi gặp gỡ Đức Kitô, con
người mới nhận ra mình là ai trước mặt Thiên Chúa và khám phá căn tính đích
thực của mình.
Maria Mađalêna là minh chứng sống động cho chân lý ấy.
Quá khứ đau thương không còn quyết định cuộc đời bà. Điều làm nên căn tính mới
của bà không phải là việc quên đi quá khứ, nhưng là cuộc gặp gỡ biến đổi với
Đức Kitô Phục Sinh. Từ một người từng bị xã hội khinh miệt, bà trở thành một
con người mới, được phục hồi phẩm giá và được sống trong niềm hy vọng. Câu
chuyện của Maria Mađalêna cũng mở ra niềm hy vọng cho mọi Kitô hữu: trong Đức
Kitô, không ai bị giam cầm mãi trong những lỗi lầm của mình; ân sủng luôn mạnh
hơn quá khứ và luôn mở ra một khởi đầu mới.
3. Tiếng gọi đích danh: Đức Kitô
Phục Sinh phục hồi căn tính và trao ban sứ mạng
Đỉnh cao của bài Tin Mừng là giây phút Đức Giêsu cất
tiếng gọi: “Maria!” (Ga 20,16). Ban đầu, bà chỉ thấy một người làm vườn, vì đôi
mắt còn phủ kín bởi nước mắt và nỗi đau. Nhưng chỉ một tiếng gọi đích danh của
Đấng Phục Sinh đã làm bà nhận ra Thầy.
Tiếng gọi ấy mang một ý nghĩa thần học rất sâu sắc.
Trong Kinh Thánh, việc Thiên Chúa gọi đích danh luôn diễn tả mối tương quan yêu
thương, sự tuyển chọn và việc trao phó một sứ mạng mới: “Ta đã gọi ngươi bằng
chính tên ngươi, ngươi thuộc về Ta” (Is 43,1). Trong Tin Mừng Gioan, tiếng gọi
đích danh của Đức Giêsu không chỉ giúp con người nhận ra Ngài mà còn mở ra một
tương quan mới với Đấng Phục Sinh và khởi đầu một sứ mạng mới. Vì thế, khi gọi
tên “Maria”, Đức Giêsu không chỉ giúp bà nhận ra Thầy mà còn mặc khải căn tính
mới của một người môn đệ Phục Sinh và chuẩn bị trao cho bà sứ mạng loan báo Tin
Mừng.
Chính trong cuộc gặp gỡ ấy, căn tính đích thực của
Maria Mađalêna được phục hồi. Khi gọi tên “Maria”, Đức Giêsu không gọi bà bằng
quá khứ hay những định kiến của người đời, nhưng gọi chính con người mà Thiên
Chúa đã tạo dựng và cứu chuộc. Tiếng gọi ấy xóa tan mọi mặc cảm, phục hồi phẩm
giá và khơi dậy một tương quan yêu thương mới. Maria lập tức thưa: “Rápbuni!” –
“Lạy Thầy”.
Việc phục hồi căn tính ấy không phải là điểm kết thúc
mà là khởi đầu của một sứ mạng mới. Đức Kitô Phục Sinh nói với Maria: “Hãy đi
gặp anh em Thầy và bảo họ...” (Ga 20,17). Từ một người từng bị loại trừ và mang
nhiều định kiến của xã hội, Maria Mađalêna trở thành chứng nhân đầu tiên của
mầu nhiệm Phục Sinh.
Chính vì được Đấng Phục Sinh đích thân sai đi, vai trò
của Maria Mađalêna đã được Hội Thánh nhìn nhận và trân trọng qua mọi thời đại. Thánh
Gioan Phaolô II ghi nhận truyền thống Hội Thánh tôn vinh thánh Maria Mađalêna
là “Tông đồ của các Tông đồ” (MD, số 16). Qua đó, Hội
Thánh khẳng định rằng: ân sủng của Thiên Chúa không xóa bỏ lịch sử của một con
người, nhưng biến đổi lịch sử ấy thành chứng từ cho quyền năng cứu độ. Chính
những người đã được chữa lành và đổi mới lại chính là những người
được Thiên Chúa chọn làm chứng nhân cho Tin Mừng của Ngài.
Kết luận
Chiêm ngắm cuộc đời Thánh nữ Maria Mađalêna dưới ánh
sáng Lời Chúa hôm nay, chúng ta được mời gọi rút ra hai bài học quan trọng cho
đời sống đức tin trong thời đại số.
Thứ nhất, đối với chính bản thân mình, hãy can đảm gỡ
bỏ những chiếc nhãn mà người đời hoặc chính chúng ta đã áp đặt lên mình. Có thể
đó là những thất bại, những lầm lỗi, những mặc cảm hay những tổn thương trong
quá khứ. Nhưng trước mặt Thiên Chúa, chúng ta không được định nghĩa bởi quá khứ
ấy mà bởi tình yêu cứu độ của Đức Kitô. Hãy tìm đến Chúa trong cầu nguyện và Bí
tích Hòa Giải để nghe Ngài gọi chính tên mình như đã gọi Maria Mađalêna. Chính
nơi đó, chúng ta nhận ra mình là con cái yêu dấu của Thiên Chúa, là “thọ tạo
mới” được đổi mới trong Đức Kitô.
Thứ hai, đối với tha nhân, hãy chấm dứt “văn hóa dán
nhãn” trong gia đình, cộng đoàn và trên không gian mạng. Chúng ta thường dễ gán
cho người khác những định kiến như “vô trách nhiệm”, “ngỗ nghịch”, “không thể
thay đổi”, rồi vô tình khép lại cơ hội hoán cải của họ. Trong khi đó, Sách Giáo
lý Hội Thánh Công giáo nhắc nhở rằng lòng bác ái đòi buộc chúng ta phải biết
giải thích những lời nói và hành động của tha nhân theo chiều hướng tốt nhất
(x. GLHTCG, số 2478). Hãy tập nhìn người khác bằng ánh mắt của Đức Giêsu: một
ánh mắt vượt qua quá khứ để nhận ra phẩm giá và khả năng đổi mới nơi mỗi con
người.
Ước gì, nhờ lời chuyển cầu của Thánh nữ Maria
Mađalêna, mỗi người chúng ta biết bước ra khỏi những ngôi mộ của mặc cảm và
định kiến, để sống trọn vẹn căn tính của người môn đệ Đức Kitô. Và như Thánh nữ
năm xưa, chúng ta cũng hân hoan làm chứng cho thế giới rằng: “Tôi đã thấy
Chúa!” (Ga 20,18), Đấng Phục Sinh đã giải thoát con người khỏi mọi xiềng xích
của tội lỗi, phục hồi phẩm giá và ban cho chúng ta sự sống mới. Amen.
Lm. Anthonh Trung Thành
Leave a Comment