CHÚA NHẬT V MÙA
CHAY - NĂM A
Hãy Ra Khỏi Mồ
Thế nhưng, Tin Mừng theo thánh Gioan
mở ra một cái nhìn hoàn toàn khác. Trước ngôi mộ của Ladarô, Đức Giêsu không
chỉ đến để chia buồn hay an ủi, nhưng đi vào tận căn thực tại của sự chết và
bày tỏ quyền năng trên nó. Vì thế, lời gọi: “Ladarô, hãy ra khỏi mồ” (Ga 11,43)
không chỉ dành cho một người đã chết, mà còn là lời mời gọi gửi đến toàn thể
nhân loại.
Ở đây, chúng ta không chỉ chứng kiến
một phép lạ, nhưng còn được dẫn vào cốt lõi của đức tin Kitô giáo: Thiên Chúa
không phải là Đấng đứng xa cái chết, nhưng là Đấng đi vào tận cùng của cái chết
để biến đổi nó từ bên trong. Vì thế, tiếng gọi của Đức Giêsu không chỉ vang lên
trong quá khứ, nhưng vẫn tiếp tục vang lên hôm nay, trong chính cuộc đời của
mỗi người chúng ta.
1. Những “ngôi mộ” của
đời sống
Trước khi nghe lời mời gọi “ra khỏi
mồ”, điều cần thiết là nhận diện: chúng ta đang ở trong những “ngôi mộ” nào của
đời sống.
Bài đọc I, trích sách Êdêkien, đưa
chúng ta trở về với hoàn cảnh của dân Israel trong thời lưu đày. Đó là một dân
tộc không chỉ mất quê hương, nhưng còn đánh mất niềm hy vọng. Họ thốt lên:
“Xương chúng tôi đã khô, hy vọng chúng tôi đã tiêu tan” (Ed 37,11). Hình ảnh ấy
diễn tả một tình trạng “chết” toàn diện của cả một dân tộc: chết về sức sống,
khi họ không còn khả năng vươn lên; chết về tương lai, khi mọi viễn tượng phía
trước dường như khép lại; và chết về niềm hy vọng, khi họ không còn tin rằng
Thiên Chúa vẫn đang hành động trong lịch sử của mình. Đó là cái chết chạm đến
tận nội tâm và căn tính của dân Chúa. Khi con người không còn tin vào tương
lai, không còn nhận ra ý nghĩa của đời sống, thì dù vẫn còn sống, họ đã bước
vào một dạng “ngôi mộ nội tâm”.
Thực tế hôm nay cũng không khác. Có
biết bao người đang sống trong tình trạng ấy: một đời sống bị bào mòn bởi tội
lỗi, thất vọng, áp lực và những đổ vỡ cá nhân. Đó có thể là “ngôi mộ” của cô
đơn, khi con người không còn ai để sẻ chia; “ngôi mộ” của vô cảm, khi trái tim
dần chai cứng trước nỗi đau của người khác; “ngôi mộ” của những đam mê lệch lạc
và nghiện ngập, làm mất tự do nội tâm; hay “ngôi mộ” của quá khứ nặng nề, khiến
con người không thể tha thứ cho chính mình. Sau cùng, sâu xa hơn cả là “ngôi
mộ” của một đức tin nguội lạnh, khi đời sống đạo chỉ còn là hình thức bên
ngoài. Con người vẫn hiện diện giữa đời, nhưng nội tâm lại rơi vào tình trạng
trống rỗng và khô cạn.
Bài đọc II tiếp tục đào sâu thực tại này
dưới ánh sáng thần học. Thánh Phaolô nói đến sự đối lập giữa “sống theo xác
thịt” và “sống theo Thần Khí” (Rm 8,8-11). “Xác thịt” ở đây không chỉ là thân
xác, nhưng là một lối sống khép kín, đặt mình làm trung tâm và tách biệt khỏi
Thiên Chúa. Khi con người sống theo “xác thịt”, họ tự cắt đứt mình khỏi nguồn
mạch sự sống. Đó là một cái chết thiêng liêng: một linh hồn không còn nhạy bén
trước ân sủng, không còn khao khát Thiên Chúa.
Bài Tin Mừng đưa chúng ta đến một
hình ảnh cụ thể: ngôi mộ của Ladarô bị chặn bởi một tảng đá (x. Ga 11,38). Tảng
đá ấy không chỉ là một chi tiết vật lý, nhưng còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu
sắc. Trong đời sống, mỗi người cũng có những “tảng đá” như thế: đó có thể là sự
kiêu ngạo khiến ta không thể mở lòng; là những vết thương chưa được chữa lành
khiến ta khép kín; là những thói quen tội lỗi đã trở thành “những
ràng buộc lặp đi lặp lại” khiến ta không thể thoát ra.
Đôi khi, điều đáng sợ nhất không phải
là việc rơi vào những “ngôi mộ” ấy, nhưng là việc chúng ta dần dần quen với
chúng. Ta bắt đầu chấp nhận tình trạng ấy như một điều bình thường, thậm chí
biện minh cho nó. Và chính lúc đó, đời sống thiêng liêng rơi vào một trạng thái
nguy hiểm: không còn cảm thấy cần được cứu độ. Đó chính là tình trạng “đánh mất
ý thức về tội”, mà Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã cảnh báo: “tội của thời
đại chúng ta là đánh mất ý thức về tội” (RP 18).
Nhận diện những “ngôi mộ” và những
“tảng đá” trong đời mình chính là bước khởi đầu của hành trình hoán cải. Tuy
nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc nhìn vào bóng tối của huyệt mộ, con người rất dễ
rơi vào thất vọng và bế tắc. Đức tin Kitô giáo không dừng lại ở nấm mồ, nhưng
luôn hướng về Đấng đã chiến thắng sự chết. Chính khi con người chạm tới giới
hạn của mình, thì quyền năng Thiên Chúa bắt đầu được tỏ lộ.
Vì thế, từ thực trạng của những “ngôi
mộ” trong đời sống, chúng ta được mời gọi hướng ánh nhìn lên Đức Kitô, Đấng
bước vào chính nỗi đau của con người để trở nên Nguồn Sự Sống và mở ra một chân
trời mới cho hy vọng.
2. Đức Kitô - Nguồn Sự
Sống
Từ những “ngôi mộ” của đời sống,
phụng vụ Lời Chúa không để chúng ta dừng lại trong cái nhìn về sự đổ vỡ của con
người, nhưng dẫn chúng ta đến một chân trời hy vọng. Vấn đề không còn chỉ là
nhận diện tình trạng của mình, nhưng là nhận ra Đấng đang bước vào chính tình
trạng ấy. Và chính trong viễn tượng đó, lời hứa của Thiên Chúa trong Cựu Ước
được soi sáng và đạt tới sự hoàn tất nơi Đức Kitô.
Quả thế, ngay trong hoàn cảnh tưởng
như hoàn toàn “chết” ấy, Thiên Chúa đã nói với dân Ngài qua ngôn sứ Êdêkien:
“Ta sẽ mở mồ cho các ngươi… Ta sẽ ban Thần Khí của Ta vào trong các ngươi và
các ngươi sẽ được sống” (x. Ed 37,12-14). Lời hứa này trước hết được thực hiện
khi dân Israel được hồi hương và phục hồi niềm hy vọng; nhưng đồng thời, đó
cũng là lời tiên báo về sự sống mới trọn vẹn mà Thiên Chúa sẽ ban cho con
người. Trong Tin Mừng hôm nay, lời hứa ấy được biểu lộ cách cụ thể nơi dấu lạ
Đức Giêsu gọi Ladarô ra khỏi mồ; tuy nhiên, đây không phải là sự phục sinh vinh
hiển và chung cuộc, nhưng là một dấu chỉ tiên báo và hướng tới sự viên mãn nơi
mầu nhiệm Phục Sinh của chính Đức Kitô.
Vì thế, Tin Mừng cho thấy một câu trả
lời rõ ràng: không phải một ý tưởng hay nỗ lực thuần túy của con người có thể
giải thoát chúng ta, nhưng là chính sự hiện diện cứu độ của Đức Kitô, Đấng đi vào
sự chết để mở ra con đường sự sống.
Một trong những chi tiết cảm động
nhất của trình thuật là câu ngắn gọn: “Đức Giêsu đã khóc” (Ga 11,35). Đây không
chỉ là một phản ứng cảm xúc, nhưng là một mặc khải thần học sâu xa. Thiên Chúa
không cứu độ con người bằng cách đứng từ xa quan sát, nhưng bằng cách đi vào
chính nỗi đau của họ. Người chia sẻ sự mất mát, sự giới hạn và cả nỗi bất lực
của con người trước cái chết. Giáo huấn của Hội Thánh giúp chúng ta hiểu rằng
Thiên Chúa không đứng ngoài lịch sử đau khổ của nhân loại, nhưng đã tự mình
bước vào đó để biến đổi nó từ bên trong. Như Đức Bênêđictô XVI khẳng định:
“Thiên Chúa không xa lạ với đau khổ của con người, nhưng chính Người đã chịu
đau khổ” (Spe Salvi, số 26; x. số 39). Vì thế, nước mắt của Đức Giêsu không
phải là dấu hiệu của bất lực, nhưng là dấu chỉ của tình yêu cứu độ đi đến tận
cùng (x. GLHTCG 618).
Đỉnh cao của mặc khải nằm ở lời tuyên
bố: “Chính Thầy là sự sống lại và là sự sống” (Ga 11,25). Ở đây, Đức Giêsu
không chỉ nói về sự sống như một thực tại trừu tượng hay một phần thưởng ở đời
sau, mà Người đồng hóa chính mình với sự sống ấy. Nói cách khác, sự sống đời
đời không phải là một điều gì đó bên ngoài Đức Kitô, nhưng là chính sự hiệp
thông với Người. Điều này có nghĩa là: ai gắn bó với Đức Kitô thì đã bắt đầu
bước vào sự sống mới ngay từ bây giờ. Phục sinh không chỉ là biến cố tương lai,
nhưng là thực tại khởi đầu ngay trong hiện tại của đời sống đức tin.
Một chi tiết khác cũng rất đáng chú
ý: Đức Giêsu đến Bêtania khi Ladarô đã chết “bốn ngày” (x. Ga 11,17). Theo quan
niệm Do Thái, sau ba ngày, thân xác bắt đầu phân hủy, và không còn hy vọng gì
nữa. Việc nhấn mạnh “bốn ngày” cho thấy tình trạng hoàn toàn tuyệt vọng theo
tiêu chuẩn con người. Nhưng chính trong tình trạng ấy, quyền năng của Thiên Chúa
được tỏ hiện cách trọn vẹn. Điều này khẳng định: không có hoàn cảnh nào là quá
muộn đối với lòng thương xót của Thiên Chúa.
3. Hành trình bước ra
khỏi mồ
Phép lạ của Ladarô không chỉ là một
hành động quyền năng của Đức Giêsu, nhưng còn là một tiến trình có sự cộng tác
của con người.
Trước hết là lệnh truyền của Đức
Giêsu: “Hãy cất phiến đá này đi” (Ga 11,39). Đây là một chi tiết rất quan
trọng. Đức Giêsu hoàn toàn có thể tự mình làm điều đó, nhưng Người lại mời gọi
con người cộng tác. Điều này cho thấy: ân sủng không loại trừ tự do của con
người, nhưng đòi hỏi sự cộng tác. Trong đời sống, “lăn đá” có nghĩa là dám đối
diện với những chướng ngại trong lòng mình: từ bỏ hận thù, thay đổi một thói
quen xấu, hay can đảm quay trở về với Thiên Chúa sau một thời gian xa cách. Nếu
không có bước này, thì “ngôi mộ” tâm hồn vẫn bị đóng kín.
Tiếp đến là lời gọi đích danh:
“Ladarô, hãy ra khỏi mồ!” (Ga 11,43). Đây là giây phút quyết định. Ơn cứu độ là
ân ban, nhưng con người phải tự do đáp lại. Không ai có thể “ra khỏi mồ” thay
cho chúng ta. Đức Giêsu không gọi chung chung, nhưng gọi đích danh “Ladarô”,
cho thấy Thiên Chúa cứu độ mỗi người cách cá vị, trong chính hoàn cảnh riêng
của họ. Tiếng gọi ấy vừa là lời truyền lệnh, vừa là lời ban sự sống, mời gọi
con người cộng tác bằng một quyết định cụ thể để bước ra khỏi bóng tối và con
người cũ. Vì thế, lời “hãy ra khỏi mồ” không chỉ vang lên một lần, nhưng cần
lặp lại mỗi ngày, mời gọi chúng ta không ngừng bước vào sự sống mới trong Đức
Kitô.
Cuối cùng là lệnh truyền: “Hãy cởi khăn
và vải cho anh ấy” (Ga 11,44). Sau khi sống lại, Ladarô vẫn còn bị quấn trong
những băng vải. Điều này cho thấy: sự sống mới cần được hoàn tất qua một tiến
trình giải thoát. Vai trò của cộng đoàn ở đây rất rõ ràng: Hội Thánh được trao
sứ mạng giúp con người được giải thoát khỏi những ràng buộc, đặc biệt qua các
Bí tích, nhất là Bí tích Hòa giải (x. GLHTCG 1446-1449).
4. Đừng
ở lại trong mồ nữa!
Mùa Chay đang tiến dần đến cao điểm
là mầu nhiệm Phục Sinh. Lời Chúa hôm nay không chỉ là một câu chuyện để suy
niệm, nhưng là một lời mời gọi khẩn thiết: đừng ở lại trong mồ nữa.
Dù mỗi người chúng ta đang ở trong
“ngôi mộ” nào: của thất vọng, của tội lỗi hay của một đức tin nguội lạnh, thì
Đức Kitô vẫn đang đứng trước cửa lòng và cất tiếng gọi mỗi người chúng ta cách
cá vị. Tiếng gọi ấy luôn có thật và luôn vang lên, nhưng điều quan trọng là
chúng ta có dám đáp lại hay không. Có dám lăn tảng đá đang chặn lối không? Có
dám bước ra khỏi bóng tối không? Có dám để cho Hội Thánh nâng đỡ và giúp mình
được giải thoát không? Vậy, mỗi người hãy tự hỏi: “Tảng đá nào đang chặn cửa
lòng tôi?” Và hãy can đảm lăn nó đi, đặc biệt qua Bí tích Hòa giải, để tiếng
gọi của Chúa thực sự vang vọng trong đời sống chúng ta.
Xin cho mỗi người chúng ta không chỉ
nghe tiếng gọi ấy, nhưng còn có đủ can đảm để đáp lại, để từ cõi chết bước vào
sự sống, từ bóng tối bước vào ánh sáng, và từ ngôi mộ bước vào một đời sống mới
trong Thần Khí. Amen.
Lm. Anthony Trung Thành
Leave a Comment