CHÚA NHẬT XV THƯỜNG NIÊN – NĂM A
Is
55,10-11; Rm 8,18-23; Mt 13,1-23
Hãy Trở Thành Mảnh Đất Tốt Cho Lời Chúa
Trong sứ vụ rao giảng của mình, Đức
Giêsu thường dùng những hình ảnh rất gần gũi với đời sống thường ngày để diễn
tả các mầu nhiệm Nước Trời. Chẳng hạn như hình ảnh người mục tử chăm sóc đoàn
chiên (x. Ga 10,1-18), người phụ nữ tìm đồng bạc bị mất (x. Lc 15,8-10), người
cha nhân hậu đón đứa con hoang đàng trở về (x. Lc 15,11-32), hay dụ ngôn người
gieo giống. Những hình ảnh đời thường ấy không chỉ giúp người nghe dễ hiểu, dễ
nhớ, mà còn mở ra những chân lý sâu xa về đời sống đức tin.
Trong dụ ngôn người gieo giống (x. Mt
13,1-23), Đức Giêsu cho thấy người gieo chính là Thiên Chúa, hạt giống là Lời
Chúa, còn mảnh đất là tâm hồn mỗi người chúng ta. Điều đáng chú ý là người gieo
luôn quảng đại, hạt giống luôn tốt và mang sức sống. Vì thế, vấn đề không nằm ở
hạt giống, cũng không nằm ở người gieo, nhưng nằm ở mảnh đất. Hạt giống có sinh
hoa kết quả hay không tùy thuộc vào cách mảnh đất đón nhận.
1.
Thiên Chúa luôn quảng đại gieo Lời vào lòng con người
Bài đọc thứ nhất trích sách ngôn sứ
Isaia mở ra một hình ảnh đơn sơ nhưng giàu ý nghĩa, gợi lên nhiều suy tư sâu
sắc: “Cũng như mưa với tuyết sa xuống từ trời, không trở về trời nếu chưa thấm
xuống đất, làm cho đất phì nhiêu và đâm chồi nảy lộc... thì lời từ miệng Ta
phán ra cũng vậy; sẽ không trở về với Ta nếu chưa đạt kết quả” (Is 55,10-11).
Hình ảnh mưa và tuyết diễn tả một quy
luật tự nhiên mang ý nghĩa biểu tượng: mọi sự sống trên mặt đất đều lệ thuộc
vào nguồn nước từ trời. Mưa và tuyết, khi rơi xuống, không trở về ngay lập tức,
nhưng phải trải qua một tiến trình thấm nhập, nuôi dưỡng và làm phát sinh sự
sống. Chính trong tiến trình âm thầm ấy, đất trở nên phì nhiêu, hạt giống được
đánh thức và sự sống được triển nở.
Tương tự như vậy, Lời Thiên Chúa không
phải là một thực tại trừu tượng hay chỉ mang tính thông tin, nhưng là một thực
tại sống động, mang trong mình năng lực nội tại để tác động và biến đổi. Lời ấy
không chỉ được phát ra, nhưng còn hướng đến việc thực hiện điều Thiên Chúa
muốn. Đây chính là điều mà thần học gọi là tính hiệu hành của Lời Thiên Chúa: Lời
không chỉ diễn tả ý muốn của Thiên Chúa, nhưng còn là phương thế để ý muốn ấy
được hoàn tất trong lịch sử và trong đời sống con người.
Trong toàn bộ lịch sử cứu độ, Lời Thiên
Chúa luôn gắn liền với hành động sáng tạo và cứu độ. Ngay từ trình thuật Sáng
thế, Thiên Chúa phán và sự vật liền hiện hữu (x. St 1,3tt). Điều đó cho thấy
Lời Thiên Chúa không bao giờ là vô hiệu, nhưng luôn mang tính sáng tạo và sinh
động. Đỉnh cao của mặc khải này chính là nơi Đức Giêsu Kitô, Ngôi Lời nhập thể
(x. Ga 1,14), nơi mà Lời Thiên Chúa không còn chỉ là lời nói, nhưng trở thành
một Ngôi Vị sống động hiện diện giữa nhân loại.
Trong bối cảnh đó, việc Thiên Chúa không
ngừng gieo Lời Ngài vào lòng con người mang một ý nghĩa đặc biệt. Hành động
“gieo” không chỉ diễn tả sự quảng đại, nhưng còn cho thấy sự kiên nhẫn và lòng
tín thác của Thiên Chúa (x. Mt 13,1-9). Ngài không chờ đợi một mảnh đất hoàn
hảo rồi mới gieo, nhưng gieo vào mọi tâm hồn, bất kể tình trạng nội tâm của họ
ra sao.
Hơn nữa, việc gieo Lời không phải là một
biến cố xảy ra một lần, nhưng là một tiến trình liên lỉ. Ngày nay, qua từng
Thánh lễ, từng giờ cầu nguyện, từng lần đọc và suy niệm Kinh Thánh, Lời Chúa
vẫn tiếp tục được gieo xuống cách âm thầm nhưng bền bỉ. Chính trong sự lặp lại
tưởng chừng đơn điệu ấy, Lời Chúa dần dần thấm nhập vào chiều sâu của tâm hồn,
định hình tư tưởng, thanh luyện ý hướng và hướng dẫn hành động của con người
(x. DV, số 21).
Từ đó, có thể thấy rằng vấn đề không nằm
ở phía Thiên Chúa, vì Ngài luôn trung tín và quảng đại trong việc ban phát Lời
của mình. Vấn đề cốt yếu nằm ở phía con người: liệu chúng ta có thực sự mở lòng
để đón nhận Lời ấy hay không, có để cho Lời ấy thấm nhập và biến đổi đời sống
mình hay không. Chính thái độ nội tâm này sẽ quyết định việc Lời Chúa có thể
sinh hoa kết quả nơi mỗi người hay không.
2.
Chính mảnh đất tâm hồn quyết định Lời Chúa có sinh hoa kết quả hay không
Sau khi nói về người gieo giống, Đức
Giêsu giải thích ý nghĩa của bốn loại đất. Đây không chỉ là bốn hạng người khác
nhau, nhưng còn là bốn trạng thái nội tâm mà mỗi người đều có thể trải qua
trong hành trình đức tin.
Trước hết là vệ đường, tượng trưng cho
một tâm hồn khép kín hoặc thiếu khả năng tiếp nhận. Người ấy vẫn nghe Lời Chúa,
nhưng Lời chỉ lướt qua tai mà không chạm đến trái tim. Cuộc sống hôm nay với
nhịp sống hối hả, mạng xã hội, điện thoại thông minh và vô số thông tin khiến
con người ngày càng khó lắng nghe. Khi tâm hồn luôn đầy tiếng ồn, Lời Chúa khó
có thể bén rễ.
Loại đất thứ hai là đất sỏi đá, diễn tả
những người đón nhận Lời Chúa cách hời hợt. Họ có thể rất sốt sắng trong một
thời gian ngắn, xúc động khi nghe một bài giảng hay tham dự một kỳ tĩnh tâm,
nhưng vì thiếu chiều sâu nên khi gặp thử thách, đau khổ hoặc bị chống đối, họ
dễ dàng nản chí và bỏ cuộc. Đức tin nếu chỉ dựa trên cảm xúc sẽ không đủ sức
nâng đỡ con người trước những sóng gió của cuộc đời.
Loại đất thứ ba là bụi gai, điều mà Đức
Giêsu giải thích rất rõ: đó là “nỗi lo lắng sự đời và bả vinh hoa phú quý” (Mt
13,22). Có lẽ đây là hình ảnh gần gũi nhất với người Kitô hữu hôm nay. Chúng ta
không phủ nhận Thiên Chúa, cũng không bỏ đạo, nhưng lại để quá nhiều điều chiếm
chỗ của Ngài: công việc, tiền bạc, sự nghiệp, tiện nghi, giải trí, mạng xã hội
và vô vàn những lo toan thường ngày. Những điều ấy tự nó không xấu, nhưng khi
trở thành ưu tiên tuyệt đối, chúng sẽ âm thầm làm nghẹt Lời Chúa.
Thực tế mục vụ cho thấy sự xa rời đức
tin thường diễn ra cách tiệm tiến: bớt cầu nguyện, ít tham dự Thánh lễ, không
còn đọc Kinh Thánh, không còn xét mình, rồi dần dần Thiên Chúa không còn là
trung tâm của đời sống nữa. Đức Giáo Hoàng Phanxicô gọi đó là “tính thế tục
thiêng liêng” (EG, số 93), nghĩa là vẫn giữ hình thức tôn giáo nhưng
để các giá trị trần thế điều khiển mọi suy nghĩ và chọn lựa.
Chính vì thế, dụ ngôn hôm nay không nhằm
phân loại người khác, nhưng mời gọi mỗi người nhìn lại chính mình. Có lúc chúng
ta là vệ đường vì quá vô tâm; có lúc là sỏi đá vì thiếu kiên trì; có lúc là bụi
gai vì để những lo toan và tham vọng lấn át đời sống thiêng liêng. Điều Chúa
quan tâm không phải là chúng ta đã nghe bao nhiêu bài giảng hay đọc bao nhiêu
trang Kinh Thánh, nhưng là Lời Chúa đã bén rễ sâu đến đâu trong cuộc đời chúng
ta.
3. Hãy
để Lời Chúa biến đổi cuộc sống và sinh nhiều hoa trái
Đức Giêsu kết thúc dụ ngôn bằng hình ảnh
rất đẹp: hạt giống rơi vào đất tốt “là người nghe và hiểu Lời, rồi sinh hoa kết
quả: kẻ được một trăm, kẻ được sáu mươi, kẻ được ba mươi” (Mt 13,23). Đất tốt
không phải là một tâm hồn hoàn hảo, nhưng là một tâm hồn biết mở ra, biết đón
nhận và kiên trì để Lời Chúa lớn lên từng ngày.
Muốn trở thành mảnh đất tốt, trước hết
chúng ta cần xây dựng một đời sống nội tâm vững chắc. Điều đó đòi hỏi mỗi người
biết dành thời gian cho cầu nguyện, thinh lặng, đọc và suy niệm Kinh Thánh.
Truyền thống Hội Thánh luôn khuyến khích thực hành Lectio Divina, như một con
đường giúp Lời Chúa thấm sâu vào tâm hồn qua bốn bước: đọc, suy niệm, cầu
nguyện và chiêm niệm. Khi ấy, Lời Chúa không còn chỉ được hiểu bằng trí óc,
nhưng được ghi khắc trong trái tim và trở thành động lực cho mọi hành động.
Tiếp đến, Lời Chúa phải trở thành tiêu
chuẩn hướng dẫn những chọn lựa cụ thể của cuộc sống. Người Kitô hữu không chỉ
nghe Lời Chúa trong nhà thờ, nhưng còn đem Lời ấy vào gia đình, nơi làm việc,
trong cách ứng xử với tha nhân và trong mọi quyết định của mình. Một người thật
sự để Lời Chúa hướng dẫn sẽ biết tha thứ thay vì nuôi hận thù, biết phục vụ
thay vì tìm lợi ích riêng, biết sống trung thực thay vì gian dối, biết quảng
đại thay vì ích kỷ.
Thánh Phaolô trong bài đọc thứ hai còn
mở rộng tầm nhìn ấy khi khẳng định: “Muôn loài thọ tạo ngóng trông sự mạc khải
của con cái Thiên Chúa” (Rm 8,19). Điều đó có nghĩa là việc sống Lời Chúa không
chỉ mang lại ích lợi cho bản thân mỗi người, nhưng còn góp phần đổi mới gia
đình, giáo xứ, xã hội và cả công trình tạo dựng. Khi con người sống theo Tin
Mừng, thế giới sẽ trở nên nhân ái hơn, công bằng hơn và bình an hơn.
Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong Thông điệp Laudato Si' nhắc rằng khủng hoảng môi sinh luôn gắn liền
với khủng hoảng đạo đức và thiêng liêng (x. LS 119). Khi con người bị lòng tham
và chủ nghĩa hưởng thụ chi phối, họ không chỉ làm nghẹt Lời Chúa trong tâm hồn
mà còn làm tổn thương thiên nhiên và tha nhân. Ngược lại, khi Lời Chúa sinh hoa
trái, con người sẽ biết sống tiết độ, biết tôn trọng sự sống, biết chăm sóc
ngôi nhà chung và xây dựng một nền văn minh tình thương.
Như thế, hoa trái của Lời Chúa không chỉ
là những cảm xúc đạo đức chóng qua, nhưng là một đời sống được đổi mới mỗi
ngày, phản chiếu khuôn mặt của Đức Kitô giữa thế gian.
Kết
luận
Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta xác
tín rằng Thiên Chúa vẫn không ngừng quảng đại gieo Lời Ngài vào lòng mỗi người.
Hạt giống ấy luôn tốt, luôn mang sức sống và luôn có khả năng sinh hoa kết quả.
Điều Chúa chờ đợi là chúng ta biết mở rộng tâm hồn để Lời Ngài bén rễ, lớn lên
và biến đổi cuộc sống. Vì thế, mỗi người hãy thành thật tự hỏi: Tâm hồn tôi hôm
nay là loại đất nào? Tôi có đang để những lo toan, của cải, danh vọng hay những
tiếng ồn của cuộc sống làm nghẹt Lời Chúa không? Tôi có dành thời gian cho việc
cầu nguyện, suy niệm và thực hành Lời Chúa mỗi ngày không?
Xin Chúa ban cho chúng ta ơn hoán cải,
để biết dọn sạch những “bụi gai” của ích kỷ, hưởng thụ và chia trí. Xin cho
chúng ta biết làm mềm những “sỏi đá” của cứng lòng và hời hợt, và mở rộng tâm
hồn như mảnh đất màu mỡ. Nhờ đó, Lời Chúa có thể bén rễ sâu, lớn lên từng ngày
và sinh nhiều hoa trái của đức tin, đức cậy, đức mến. Ước gì đời sống chúng ta góp
phần làm cho gia đình, Giáo Hội và thế giới ngày càng phản chiếu dung mạo của
Đức Kitô, như mùa gặt Thiên Chúa hằng mong đợi: “kẻ được một trăm, kẻ được sáu
mươi, kẻ được ba mươi” (Mt 13,23). Amen.
Lm.
Anthony Trung Thành
Leave a Comment